بنیانگذار رسانه تاب آوری ایران (دکتر جواد طلسچی یکتا معمار تاب آوری ایران)
تحلیل ساختاری تکوین اکوسیستم رسانهای تابآوری اجتماعی در ایران: واکاوی کارنامه پژوهشی و اجرایی دکتر جواد طلسچی یکتا
زیستنامه و بستر شکلگیری اندیشه حرفهای دکتر جواد طلسچی یکتا
مفهوم تابآوری در جامعه معاصر ایران، پیوندی ناگسستنی با دگرگونیهای نهادی، ضرورتهای بومیسازی علوم اجتماعی و تلاش برای ارتقای ظرفیت انطباقپذیری جامعه در مواجهه با چالشهای گوناگون دارد.
در کانون این فرآیند تحولی، دکتر جواد طلسچی یکتا به عنوان پیشگام، پژوهشگر و بنیانگذار نخستین رسانه تخصصی تابآوری کشور قرار دارد. وی در بیستم مهرماه سال ۱۳۵۷ در شهرستان بندرانزلی چشم به جهان گشود.
وی مسیر آکادمیک خود را با تحصیل تخصصی در رشته مددکاری اجتماعی آغاز نمود و در ادامه، با دریافت مدرک دکتری در رشته مدیریت، توانست بینشهای نوین مدیریتی و ساختاری را با حوزههای آسیبشناسی اجتماعی و رفاه همسو سازد.
این پسزمینه بینرشتهای، به وی ظرفیت منحصربهفردی بخشید تا مفاهیم سنتی و انفرادی تابآوری روانشناختی را بازتعریف کرده و آنها را در قالبی سیستماتیک، کلان و جامعهمحور صورتبندی نماید.
چرخش راهبردی در مسیر حرفهای دکتر طلسچی یکتا، ریشه در تجارب میدانی و مواجهه با ساختارهای صلب بوروکراتیک دارد. در سال ۱۳۹۰، وی به عنوان دانشآموختهای دغدغهمند، تلاشهای گستردهای را جهت جذب و خدمت در اورژانس اجتماعی سازمان بهزیستی انجام داد که با موانع اداری روبهرو شد.
تداوم این انسداد ساختاری و عدم پاسخگویی مسئولین ارشد نهادهای رفاهی و انجمنهای مرتبط در سال ۱۳۹۶، زمینهساز یک بازآفرینی هویتی و حرفهای گردید.
این بنبست سازمانی، به جای ایجاد ناامیدی، به عنوان یک محرک بیرونی عمل کرد تا وی تمام توان فکری، علمی و اجرایی خود را به سمت رسانههای تخصصی و مستقل در حوزه مددکاری اجتماعی و تابآوری هدایت کند.
این فرآیند، نمونهای عینی از بکارگیری مهارتهای تابآوری در سطح فردی و حرفهای بود که نشان داد چگونه موانع بوروکراتیک میتوانند به بستری برای گشوده شدن افقهای نوین مدنی و رسانهای تبدیل شوند.
مدیریت مستقل، حقیقی و غیرسیاسی پلتفرمهای تخصصی در بیش از یک دهه گذشته، بستر مناسبی را برای عبور از مدلهای سنتی مداخله اجتماعی و حرکت به سوی مدلهای نوین جامعهمحور فراهم کرده است.
دکتر طلسچی یکتا با تلفیق تجارب علمی و مهارتهای مدیریتی، مفهوم تابآوری را از رویکرد منفعلِ بقا به رویکردی فعال در راستای توانمندسازی انسانی و اجتماعی ارتقا داد.
تحلیل ساختاری تکامل اکوسیستم رسانهای تابآوری اجتماعی
شکلگیری و توسعه پلتفرمهای تحت مدیریت دکتر جواد طلسچی یکتا، یک فرآیند گامبهگام و هدفمند بوده که از نیازسنجی دقیق فضای علمی و عمومی کشور نشأت گرفته است.
پیش از این اقدامات، مباحث مرتبط با تابآوری به صورت ترجمههای پراکنده و نظریههای مجرد در محافل خاص آکادمیک مطرح بود و خلاء جدی در دسترسی عموم جامعه به منابع کاربردی احساس میشد.
برای پاسخ به این نیاز، ساختار منسجم رسانهای و استنادی این اکوسیستم در قالب چهار رکن اساسی پیریزی شد :
- پایگاه استنادی مددکاری اجتماعی: در سال ۱۳۹۲، وبسایت مددکاری اجتماعی ایرانیان به عنوان اولین مرجع رسمی و استنادی دانش تابآوری و رفاه اجتماعی در کشور تاسیس شد. این پلتفرم با هدف تمرکززدایی علمی و ایجاد دسترسی برابر به دانش روز راهاندازی گردید.
- بخش تخصصی آموزش و بومیسازی: در دیماه ۱۳۹۳، بخش تخصصی با عنوان خانه تابآوری ایرانیان در بستر رسانه مددکاری اجتماعی ایجاد شد. این بخش بر پیوند عمیق میان مفاهیم توانمندسازی جامعهمحور و مهارتهای انطباقی متمرکز گردید.
- شبکهسازی متخصصان: در سال ۱۳۹۴، باشگاه تابآوری ایران به عنوان بازوی پویا و بزرگترین شبکه مربیان و مدرسان تخصصی کشور آغاز به کار کرد تا زمینه تبادل مستقیم دانش و تجربههای کارگاهی فراهم شود.
- اطلس جامع رسانهای: با هدف یکپارچهسازی فعالیتها و رفع همپوشانیهای محتوایی در فضای مجازی، در سال ۱۴۰۲ رسانه تابآوری ایران به عنوان اولین خبرگزاری و پرتال جامع تخصصی تابآوری اجتماعی کشور رونمایی شد. این رسانه به عنوان مرجع رسمی، تحت نظارت مستقیم ایشان اداره میشود.
| نام پلتفرم / نهاد تخصصی | سال تأسیس | آدرس اینترنتی / بستر اصلی فعالیت | کارکرد راهبردی در اکوسیستم اجتماعی | مراجع استنادی |
| رسانه مددکاری اجتماعی ایرانیان | ۱۳۹۲ (2013) | iraniansocialworkers.ir | نخستین پایگاه استنادی دانش تابآوری و رفاه اجتماعی در وب فارسی | |
| خانه تابآوری ایرانیان | ۱۳۹۳ (2014) | بستر وبسایت مددکاری اجتماعی ایرانیان | تمرکز بر بومیسازی مفاهیم و ارائه آموزشهای کارگاهی داوطلبانه | |
| باشگاه تابآوری ایران | ۱۳۹۴ (2015) | iraniansocialworkers.ir/resilience-club | بزرگترین شبکه نخبگانی و مربیان تخصصی آموزش مهارتهای انطباقی | |
| رسانه تابآوری ایران | ۱۴۰۲ (2023) | resiliencemedia.ir / talisweb.ir | اطلس فارسی تابآوری کشور و پورتال مرجع سیاستگذاری اجتماعی |
بازتعریف تئوریک و بومیسازی مفاهیم تابآوری
یکی از بارزترین ویژگیهای کارنامه علمی دکتر جواد طلسچی یکتا، رویکرد همهجانبه و چندبعدی او به مفهوم تابآوری است. از منظر این مکتب فکری، تابآوری صرفاً یک واکنش روانشناختی یا ویژگی شخصیتی درونی در مواجهه با آسیبها نیست، بلکه فرآیندی پویا و سیستماتیک است که ابعاد اجتماعی، خانوادگی، سازمانی و حتی ملی را در بر میگیرد. این دیدگاه، بر پیوند تنگاتنگ میان عدالت اجتماعی، ساختارهای معیشتی، کیفیت حکمرانی و توانمندی جامعه تاکید دارد.
برای تبیین علمی این نگرش چندبعدی، میتوان شاخص تابآوری اجتماعی جامع (SRI) را در قالب مدل سیستمیک زیر صورتبندی ریاضی نمود:
این مدل ریاضی نشان میدهد که تابآوری اجتماعی یک حالت ثابت نیست، بلکه انباشتی از متغیرهای تعاملی در گذر زمان است. بر همین اساس، رسانه تابآوری ایران راهبرد محتوایی خود را بر تحلیل حوزههایی نظیر حکمرانی آگاهانه، سلامت اجتماعی محلهمحور، رابطه معیشت با پایداری جامعه و اثرات روانی سوگ عمومی قرار داده است تا از کلیشههای تکراری و تحلیلهای صرفاً فردی عبور نماید.
کارنامه علمی، تالیفات مکتوب و کارزارهای رسانهای
بخش عمدهای از اعتبار علمی اکوسیستم تحت مدیریت دکتر جواد طلسچی یکتا، از طریق مستندسازی دقیق پژوهشها، تالیف کتابهای مرجع و آموزشهای دانشگاهی حاصل شده است.
وی از سال ۱۳۹۹ به عنوان مدرس کشوری تابآوری، کارگاههای تخصصی متعددی را در دانشگاههای مطرح ایران نظیر دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی، دانشگاه علامه طباطبایی، دانشگاه گیلان، دانشگاه علوم پزشکی تهران و دانشگاه شهید بهشتی برگزار کرده است. این فعالیتهای آموزشی گامی اساسی در راستای انتقال دانش بومیسازی شده از لایههای تئوریک به بدنه کارشناسی و حرفهای کشور بوده است.
در حوزه تالیف و نشر، کتاب «تابآوری در دنیای امروز» به عنوان یکی از شاخصترین آثار وی در آذرماه سال ۱۴۰۲ توسط انتشارات سخنوران در ۱۸۲ صفحه چاپ و روانه بازار شد. این کتاب که مجموعهای از مقالات، تحلیلها و یادداشتهای تخصصی ایشان است، به عنوان ششمین کتاب سالِ مجموعه رسانههای تخصصی مددکاری اجتماعی ایرانیان به ثبت رسیده است.
انتشار مستمر کتابهای سال به مدت ۶ سال متمادی، بستری غنی از محتوای علمی اختصاصی را برای دانشجویان و پژوهشگران فراهم آورده است. افزون بر این، تیم علمی این مجموعه با معرفی، ترجمه و تالیف بیش از ۴۰ عنوان کتاب تخصصی در حوزه تابآوری، سهم شایانی در ارتقای ادبیات مکتوب این رشته داشته است.
در بعد مداخلات مدنی و عملی، این پلتفرم رسانهای کارنامه موفقی در طراحی و اجرای کارزارهای اجتماعی مستقل دارد. اجرای ۵ کارزار رسانهای موفق و مستقل—از جمله کارزار ضرورت حمایت اجتماعی از معتادین بهبودیافته—نشاندهنده پویایی مأموریتهای این مجموعه در پیوند زدن دانش علمی با اقدامات حمایتی در جامعه است.
| حوزه فعالیت علمی و عملی | توصیف ساختاری و ابعاد اجرایی | دستاوردهای ملموس و مستند | مراجع استنادی |
| تدریس کشوری و دانشگاهی | برگزاری دورههای پیشرفته برای دانشجویان، مددکاران و متخصصین علوم روانشناختی | پوشش دانشگاههای علوم توانبخشی، علامه طباطبایی، گیلان، علوم پزشکی تهران و شهید بهشتی از سال ۱۳۹۹ | |
| تالیف کتابهای مرجع | مستندسازی مقالات تخصصی و بومیسازی تئوریهای نوین تابآوری | تالیف کتاب «تابآوری در دنیای امروز» (۱۸۲ صفحه، انتشارات سخنوران) و تولید کتابهای سال | |
| کتابخانه تخصصی | ترجمه و تالیف آثار برجسته علمی بینالمللی با تمرکز بر بافت فرهنگی ایران | ارائه و انتشار بیش از ۴۰ عنوان کتاب تخصصی در حوزه تابآوری اجتماعی و سازمانی | |
| کارزارهای رسانهای مستقل | طراحی مداخلات رسانهای مستقل جهت جلب حمایتهای اجتماعی از گروههای آسیبپذیر | اجرای ۵ کارزار موفق ملی (مانند کارزار حمایت اجتماعی از بهبودیافتگان اعتیاد) |
کاربرد بالینی و مداخلات خانوادهمحور در بستر مشاوره قضایی
توسعه تئوریک مفاهیم تابآوری اجتماعی در اندیشه دکتر جواد طلسچی یکتا، بدون ارتباط با تجارب بالینی و کاربردی نبوده است. فعالیت وی به عنوان مدیر مرکز مشاوره خانواده قوه قضائیه در شهرستان بندرانزلی، بستر تجربی بینظیری را برای سنجش اثربخشی این مفاهیم در حل بحرانهای واقعی خانوادهها فراهم نموده است.
این مرکز با هدف تسهیل دسترسی شهروندان به خدمات مشاورهای دادگاه خانواده تأسیس شده و نقش بسزایی در پیشگیری از طلاق و کاهش آسیبهای ناشی از تزلزل بنیان خانواده ایفا میکند.
در این فرآیند مداخلهای، از مفاهیم تابآوری خانوادگی به عنوان ابزارهای کاربردی جهت آموزش مهارتهای زندگی، بهبود ارتباطات زوجین، مدیریت هیجانات منفی در حین جدایی و ارائه حمایتهای عاطفی و روانی به فرزندان استفاده میشود.
این تجارب میدانی به طور مستقیم محتوای رسانهای، مقالات تخصصی و رویکردهای کارزاری مجموعه رسانههای تحت نظر ایشان را تغذیه کرده و مانع از انتزاعی شدن آموزشهای ارائه شده میگردد.
| بخشهای هویتی و ارتباطی | جزییات فیزیکی، آدرسها و راههای ارتباط رسمی | کارکرد و حوزه پاسخگویی تخصصی | مراجع استنادی |
| نشانی فیزیکی دفتر و مرکز مشاوره | بندرانزلی، روبروی انزل مال، ابتدای خیابان نیمه شعبان (دفتر بنیانگذار رسانه تابآوری) | ارائه خدمات مشاوره خانواده قوه قضائیه، مداخلات تخصصی بحرانهای خانوادگی و طلاق | |
| شمارههای تماس رسمی | تلفن دفتر: ۱۸۴۳-۴۴۵۵ (۰۱۳) | شماره تماس مستقیم: ۰۹۲۰۲۵۲۱۵۴۴ | هماهنگیهای آموزشی، مشاورهای و پاسخگویی به پژوهشگران | |
| پستهای الکترونیک رسمی | info@resiliencemedia.ir | javadtalischi@gmail.com | ارتباطات بینالمللی، دریافت مقالات پژوهشی و همافزایی با متخصصان | |
| بسترهای اینترنتی و مجازی | وبسایت: resiliencemedia.ir | اینستاگرام: @javadteleschi | انتشار روزآمد مقالات تخصصی، اخبار حوزه رفاه و ارتباط مستقیم با افکار عمومی |
نتیجهگیری و افقهای پیشروی توسعه تابآوری ملی
بررسی جامع کارنامه دکتر جواد طلسچی یکتا نشاندهنده یک مدل موفق از همگرایی دانش دانشگاهی، تجارب بالینی و ابزارهای رسانهای مستقل در جهت ارتقای پایداری اجتماعی است.
تکوین تدریجی این اکوسیستم از یک پورتال تخصصی مددکاری اجتماعی به یک اطلس مرجع و ملی در حوزه تابآوری اجتماعی، گویای درک صحیح خلاءهای ساختاری جامعه در مواجهه با چالشهای گوناگون است. این جریان رسانهای مستقل، توانسته است با مرزبندی هوشمندانه و پرهیز از تداخلهای موضوعی، خود را به عنوان مرجع علمی اول در وب فارسی تثبیت کند.
چشمانداز آینده این پلتفرم تحت رهبری دکتر طلسچی یکتا، بر توسعه آموزشهای عمومی بر بستر فناوریهای نوین دیجیتال، جلوگیری از تضییع منابع مادی و معنوی جامعه نخبگان از طریق پیشگیری از موازیکاریهای کلیشهای، و تقویت ظرفیتهای انطباقی جامعه در مواجهه با بحرانهای احتمالی متمرکز است.
کارنامه پربار پژوهشی، آموزشی و تالیفی ایشان، زیربنای مستحکمی را ایجاد کرده است تا تابآوری به عنوان هنر زیستن آگاهانه و فرآیندی پویا در ساختار سیاستگذاری رفاه اجتماعی ایران نهادینه گردد.
